Nguyên nhân khiến Nga Iran vội tập trận tại Caspian

Đất Việt Gốc

Hải quân Nga và Iran chuẩn bị tổ chức tập trận chung trên Biển Caspian - quyết định đưa ra sau khi Mỹ chính thức tiến vào vùng biển này.

Tuyên bố trên truyền thông ngày 6/1, Chuẩn Đô đốc Iran Hossein Khanzadi cho biết: "Những cuộc diễn tập chiến thuật, cứu hộ và chống cướp biển giữa các lực lượng hải quân Iran và Nga đang được lên kế hoạch và sẽ được thực hiện trong tương lai gần".

Iran và Nga đã tổ chức nhiều cuộc tập trận hải quân ở Biển Caspian, bao gồm các cuộc diễn ra trong các năm 2015 và 2017. Tuy nhiên, cuộc tập trận ngay trong đầu năm 2019 này đã không được 2 bên lên kế hoạch như những lần trước đó.

Dong thai nong cua Nga-Iran khi My tien vao Caspian
Hải quân Nga tập trận.

Nguyên nhân của sự vội vàng này được tờ Mehr của Iran cho là có liên quan đến việc Mỹ chính thức tiến vào Caspian với sự đồng ý của Kazakhstan. Cụ thể, Thượng viện Kazakhstan đã phê chuẩn giao thức song phương với Hoa Kỳ (tháng 6 năm 2017), cho phép sử dụng các cảng Kuryk và Aktau để chuyển hàng hóa của Lầu Năm Góc đến Afghanistan. 

Đồng thời, thỏa thuận hợp tác quân sự của Mỹ-Kazakhstan cho năm 2018-2021 đã có hiệu lực. Theo đó, quân đội 2 nước không chỉ tiến hành các bài tập chung, mà còn tạo ra một căn cứ NATO ở Mangyshlak. Sự xuất hiện của căn cứ NATO tại Kazakhstan về cơ bản là một mối đe dọa trực tiếp đến an ninh của Liên bang Nga. 

Vậy đâu là nguyên nhân khiến Mỹ cần phải hiện diện ở Caspian? Các khu vực Caspian được đánh giá rất quan trọng đối với Mỹ vì nó có sự hiện diện sức mạnh rất lớn của Nga, Iran.

Đối với Nga, Nga có một lực lượng Hải quân, lính thủy đánh bộ mạnh nhất tại khu vực Caspian. Sự phát triển mạnh về chất lượng, số lượng Hạm đội Caspian của Hải quân Nga đã thách thức nghiêm trọng đến chiến lược của Mỹ tại Trung Đông và Iran mà ngay từ năm 2015, Mỹ đã chứng kiến sức mạnh đáng gờm bằng cú phóng 26 quả tên lửa Kalibr…

Vì thế, Mỹ nhất thiết phải thiết lập một căn cứ quân sự ở đây để theo dõi hoạt động của Hạm đội Caspian và theo thời gian có thể đặt ra một thách thức đến nó. Mặt khác khu vực này là một ngã tư giao lộ đường ống dầu mỏ, khí đốt quan trọng của châu Âu và châu Á và là khu vực có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt rất lớn dưới đáy Caspian, cho nên, Mỹ cần phải kiểm soát không để Nga độc quyền về nguồn cung năng lượng cho châu Âu trong tương lai.

Thực tế, Mỹ đã gần như làm được điều này vì tuyến đường ống khí đốt tại đây hầu như không có sự tham gia của Nga. Ở góc nhìn quân sự, với Nga thì Mỹ có thể chưa đủ khả năng thách thức nghiêm trọng, nó phải cần thời gian, nhưng trong trường hợp của Iran thì tình hình lại khác…

Sự hiện diện của quân đội Mỹ ở Biển Caspian tạo ra một mối đe dọa quân sự mới của Mỹ đối với Iran từ phía Bắc, cùng với mối đe dọa của Hoa Kỳ đối với Iran từ phía Nam do sự hiện diện hải quân lớn của Mỹ tại Vịnh Ba Tư sẽ tạo ra hai gọng kìm trực tiếp đến lãnh thổ của Iran.

Như vậy, Mỹ-NATO đã thực hiện một đòn tập hậu rất nguy hiểm cho 2 "gã khổng lồ Caspian" là Nga và Iran. Nếu như đã có một Kaliningrad kiểu Nga kề sát tim châu Âu thì Mỹ cũng có một Caspian kiểu Mỹ kề sát sườn phía Nam Nga.

Câu hỏi lớn là làm thế nào Nga và Iran đối phó với thách thức ngày càng lớn này? Có thể nói, Nga và Iran đã chủ quan, mắc sai lầm nghiêm trọng tại khu vực này. Không thể phủ nhận quan hệ giữa Moscow và Tehran đang tồn tại nhiều góc cạnh lợi ích khiến cho Mỹ nhanh chóng nhận ra và tận dụng…

Mối quan hệ Nga và Iran không giống như Mỹ và Anh. Có thể sự hợp tác của Nga-Iran tại Syria là thành công… nhưng không có nghĩa là tại khu vực Caspian cũng như vậy. Thực tế, không có sự phối hợp, hợp tác về kinh tế cũng như quốc phòng của Nga-Iran để kết nối một thị trường chung đầy tiềm năng cho 250 triệu người.

Vì lẽ đó, việc Mỹ thiết lập một sự hiện diện trên khu vực Caspian cũng là thời điểm cả hai sẽ bắt buộc phải nghiêm túc cùng nhau nếu như muốn đối phó với thách thức này. Và chỉ một cuộc tập trận chung là chưa đủ dù chúng thực sự cần thiết.

Thùy Dung 

18093 0